Tonibler

Az önce Postmodern, Kosovalı ve çağdaş bir sanatçıyla yapılan röportajı okurken "Tonibler" ifadesine rastlayınca, "herhalde bu bir sanat eserinin adı, ama Tony Blair ile ne alakası var acaba?" diye düşündüm.  Zira Bill Clinton heykelinin olduğu bir ülkede, Tony Blair'a adanmış bir çağdaş sanat eseri de olduğunu öğrenmek beni şaşırtmayacaktı. Ama beyin kıvrımlarımı fazla kasmayarak, şüphesiz herşeyi gören ve bilen Hz. Google'a sormaya karar verdim. 

Meğerse, bazı Kosovalılar 1999'daki NATO harekatından sonra zamanın İngiltere Başbakanı Tony Blair'ın onuruna çocuklarına "Tonibler" adını vermişler. Hatta Toni Blair (Toni denince aklıma sürekli olarak "Scarface" filminde Al Pacino'nun oynadığı Tony Montana karakterinin gelmesi?!), yıllar sonra 2010'da Kosova'yı ziyaret ettiğinde, ismi Toni veya Tonibler olan birkaç Kosovalı çocukla biraraya gelmiş. 

Bu duruma ilk önce, "ehuehue, 1999'daki depremden sonra Bill Clinton Türkiye'ye gelmiş, bir bebek burnunu sıkınca acayip sempatik bir figür haline dönüşmüştü, o dönemde Clinton'a saygı duruşunda bulunarak çocuklarına 'Bil', 'Bilo', 'Billal' adını veren olmuş mudur? Obama'nın da 2009'daki Türkiye ziyareti çok ilgi çekmişti, çocuğuna "Oba", "Obam" diyen var mı ki?" gibi tanımlanamayacak derecede sığ ve saçma düşüncelere dalmışken, "isim nedir ki nihayetinde?" diye düşünmeye başladım.

Çevredeki herşeye anlam yükleyen sadece insan ve dilin imkanları ise, yani şeylerin özünde varoluştan gelen anlamları yoksa (ben böyle olduğuna inanıyorum), insanlara verilen isimler de dilin tanımladığı seslerden öte bir anlam taşımamalı. Tabi ismin kulağa üflenmesi geleneğine sahip olan ve ismi mistik öğelerle bezeyen toplumun bir ferdi olduğum için, bu dediklerimin ne kadar doğru ve anlaşılır olduğunu bilemiyorum. Çocuğa verilecek ismin toplumun ahlaki ve kültürel değerlerine uygun olması, bölücülük yapmaması gibi tartışmalar da var kuşkusuz. Bir insanın adının "John", "Gökhan", "Obama", "Usama", "Kaddafi", "Tonibler", "Teletabi" vb. olması arasında harf diziliminden başka bir fark olmaması gerekir, ama dile yüklediğimiz anlamlar sebebiyle bu farksızlığı farketmek ne kadar mümkün olabilir ki? Komedyen bir ABD'li, ABD'de adı "Jihad" olan çocuğunuzu havalimanında kaybedip, ortalıkta "Jihaaad" diye bağırmanız halinde kim vurduya gitmenizin an meselesi olduğuna ilişkin bir espri yapmıştı. Muhtemelen adınızın Kabil'de "Muhammed" yerine "Michael" olması da epey büyük bir fark yaratacaktır. 

Şeylere yüklediğimiz ve sonra mutlak gerçekliğine inandığımız birçok anlamı ve yarattıkları karmaşayı düşündüm akabinde... Tonibler'ler ne yapıyor acaba şimdi?